เจาะลึก 5 กับดักข้อสอบจรรยาบรรณ ก.ล.ต. ที่ผู้เข้าสอบพลาดบ่อยที่สุด พร้อมหลักคิดตัดตัวเลือก
- เกณฑ์ ก.ล.ต. บังคับคะแนนหมวดจรรยาบรรณต้องได้ ≥ 14 จาก 20 ข้อ (70%) แยกต่างหากจากคะแนนรวม
- การยินยอมของลูกค้าไม่สามารถลบล้างข้อห้ามตามกฎหมายหรือจรรยาบรรณวิชาชีพได้
- การตัดสินใจซื้อขายแทนลูกค้าโดยไม่ได้รับอนุญาตตามแบบฟอร์มที่เป็นลายลักษณ์อักษรของบริษัท ถือเป็นความผิดร้ายแรงทันที
กับดักที่ 1: 'ลูกค้าอนุญาตด้วยวาจา' ไม่เท่ากับ 'มีสิทธิ์ตัดสินใจแทน'
โจทย์ยอดนิยมมักสร้างสถานการณ์ว่า ลูกค้าเป็นนักธุรกิจใหญ่กำลังประชุมอยู่ต่างประเทศ ส่ง LINE หรือโทรมาบอกผู้แนะนำการลงทุนว่า 'ช่วงบ่ายนี้ถ้าหุ้นตัวนี้ตกเกิน 5% ให้เคาะขายทิ้งให้หมดเลยนะ เชื่อมือคุณจัดการได้เลย'
ผู้สอบส่วนใหญ่มักตอบว่า 'สามารถขายได้เพราะลูกค้าเป็นผู้สั่งและยินยอมแล้ว' แต่ในความเป็นจริงตามประกาศ ก.ล.ต. ถือว่าการตัดสินใจซื้อขายโดยผู้แนะนำการลงทุนแทนลูกค้า (Discretionary Trading) จะกระทำมิได้ เว้นแต่จะมีสัญญารับมอบอำนาจบริหารพอร์ตที่เป็นทางการผ่าน บล./บลจ. เท่านั้น
ถ้าเห็นคำว่า 'ส่งคำสั่งแทนโดยลูกค้าแจ้งทางโทรศัพท์/แชต' โดยไม่มีหนังสือมอบอำนาจ ให้ตัดตัวเลือกที่เป็นการส่งคำสั่งทิ้งทันที คำตอบที่ถูกต้องคือ 'ต้องให้ลูกค้าส่งคำสั่งด้วยตนเองหรือรอรับคำสั่งซื้อขายที่ระบุราคาและจำนวนชัดเจนเป็นรายครั้ง'
กับดักที่ 2: ข้อมูลภายใน (Inside Information) ส่งต่อให้ใครก็ผิด
โจทย์มักซ่อนเงื่อนไขว่า ผู้แนะนำการลงทุนบังเอิญได้ยินผู้บริหาร บมจ. คุยกันในลิฟต์เรื่องการเข้าซื้อกิจการ (M&A) ที่ยังไม่เปิดเผยต่อตลาดหลักทรัพย์
กับดักคือ โจทย์จะถามว่า 'หากผู้แนะนำการลงทุนไม่ได้ซื้อหุ้นเอง แต่ไปเตือนเพื่อนสนิทว่าอย่าเพิ่งขายหุ้นตัวนี้นะ ถือเป็นความผิดหรือไม่?'
คำตอบคือ ผิดเต็มประตู! การ 'แนะนำหรือบอกใบ้' โดยใช้ข้อมูลภายใน แม้ไม่ได้บอกเนื้อหาตรงๆ และไม่ได้ซื้อเอง ก็ถือว่ามีความผิดฐานส่งต่อข้อมูลภายในตาม พ.ร.บ. หลักทรัพย์ฯ
ข้อมูลภายในต้องเป็น 'ข้อมูลที่มีนัยสำคัญต่อราคาหลักทรัพย์' และ 'ยังไม่เปิดเผยต่อประชาชนทั่วไป' ผู้ใดล่วงรู้ไม่ว่าด้วยหน้าที่หรือบังเอิญ ห้ามใช้ซื้อขายและห้ามเปิดเผยต่อบุคคลอื่นในทุกกรณี
กับดักที่ 3: ความขัดแย้งทางผลประโยชน์ (Conflict of Interest)
กรณีที่มีหุ้นไอพีโอ (IPO) ร้อนแรงจัดสรรเข้ามาในสาขา หรือบริษัทหลักทรัพย์ออกบทวิเคราะห์ปรับลดคำแนะนำหุ้นตัวหนึ่งลงเป็น 'ขาย'
ผู้แนะนำการลงทุนต้องปฏิบัติอย่างไรระหว่าง คำสั่งซื้อขายของลูกค้า กับ พอร์ตลงทุนของตนเอง?
กฎเหล็ก: 'Client First' ประโยชน์ของลูกค้าต้องมาก่อนผลประโยชน์ของผู้แนะนำและบริษัทเสมอ คำสั่งของลูกค้าต้องได้รับการจัดสรรก่อนคำสั่งของตนเอง
| สถานการณ์ | สิ่งที่ถูกต้องตามเกณฑ์ | สิ่งที่ผิดจรรยาบรรณ |
|---|---|---|
| หุ้น IPO มีจำนวนจำกัด | จัดสรรให้ลูกค้าตามเกณฑ์ที่โปร่งใส | เก็บโควตาไว้ให้ตนเองหรือคนใกล้ชิดก่อน |
| บทวิเคราะห์ บล. ปรับลดคำแนะนำ | แจ้งลูกค้าที่มีสถานะถือครองทราบก่อน | รีบขายหุ้นในพอร์ตตนเองก่อนแจ้งลูกค้า (Front Running) |
| ลูกค้าต้องการผลตอบแทนสูง | นำเสนอตามระดับความเสี่ยงที่ประเมินได้ | แนะนำตราสารซับซ้อนเกินเสี่ยงเพื่อเอาค่าคอมมิชชัน |
กับดักที่ 4: การการันตีผลตอบแทน หรือ รับประกันผลกำไร
ตลาดทุนมีความผันผวน กฎหมายห้ามผู้แนะนำการลงทุน 'สัญญาหรือรับประกันผลตอบแทน' ในตราสารทุนหรือกองทุนรวมโดยเด็ดขาด
ระวังโจทย์ที่ใช้คำว่า 'กองทุนนี้มีนโยบายปันผลทุกไตรมาส จึงมั่นใจได้ว่าจะได้เงินปันผลแน่นอน 8% ต่อปี' ข้อความนี้ผิดหลักเกณฑ์ เพราะผลตอบแทนในอดีตมิได้เป็นสิ่งยืนยันผลการดำเนินงานในอนาคต
กับดักที่ 5: การให้ยืมบัญชี หรือ ใช้บัญชีแทนบุคคลอื่น (Nominee)
ไม่ว่าลูกค้าจะมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดเป็นคู่สมรส บิดามารดา หรือญาติสนิทเพียงใด ผู้แนะนำการลงทุนจะยินยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชีซื้อขายแทนเจ้าของบัญชีตัวจริงไม่ได้ เว้นแต่มีหนังสือมอบอำนาจตามระเบียบ
บทสรุปและคำแนะนำจากติวเตอร์
การทำข้อสอบจรรยาบรรณให้ได้ 16–18 ข้อ ไม่ใช่เรื่องยาก หากคุณยึดหลัก 3 ประการ: (1) ประโยชน์ลูกค้าสูงสุด (2) ความซื่อสัตย์สุจริตและเป็นธรรม (3) การปฏิบัติตามกฎระเบียบอย่างเคร่งครัด ในหลักสูตร Siam Advice Learn เรามีคลิปจำลองเคสจริงกว่า 200 ข้อพร้อมฝึกทำในระบบ Mock Exam เพื่อให้คุณคุ้นเคยกับสำนวนข้อสอบก่อนลงสนามจริง